Türk Dil Kurumu’nun internetteki sözlüğünden araştırdım “kategorize” kelimesini; ‘sınıflamak, ayıklamak’ anlamına geliyor.

Yaşamda birçok şeyi kategorize edebiliriz. Yapmakta olduğumuz işlerde kolaylık sağlamak ve daha anlamlı sonuçlar elde etmek için.  Özellikle bilimsel çalışmalarda veya sağlık, tarım, askerlik, eğitim ve sosyoloji gibi bir çok alanda doğru analizlerin yapılmasında oldukça işe yaramaktadır  sınıflamak ve ayıklamak.

Ancak işe yaramayan hatta sonuçları çok iyi olmayan yönleri de bulunmaktadır sınıflamanın ve ayıklamanın.

Özellikle insanları sınıflamanın ve ayıklamanın oldukça vahim sonuçları oluşabilmekte…

İnsanları sınıflamak ve ayıklamak bir tanım için yapılıyorsa bu anlaşılabilir. Ayıklamak “ayrıştırma” oluyorsa ve yargılama ambalajına sarılıp sarmalanıyorsa hata başlar. Çünkü o zaman “ben ve o” veya “biz ve diğerleri” sarmalına takılıyoruz demek.  Toplumsal yapımızda bunun acı veren örneklerini ülkemizde çok yoğun yaşıyoruz bu günlerde…

“Ben ve o”, “benimki veya diğeri” gibi kavramların bizim zihnimizde yer etmesi, bireysel yaşamımızda da bizi olumsuz etkiliyor.   Var oluşumuzdan gelen bilinç seviyesinin çok altında bir yaşamın içine çekiyor, bizi çelişkiye düşürüp hayatı zorlaştırıyor. Sonuç mutsuzluk olarak yaşanıyor.  İnsanı, insani değerlerden çok uzağa savuruyor.

En basit haliyle bizim dürüstlüğümüzün bir göstergesi oluyor kategorileştirmek.

Çok defalar tanık olmuşumdur yoldan geçen sevimli bir çocuğu sevip ilgilenen kişilere. Ama aynı kişiler apartman görevlisinin sümüklü çocuğuna bakmazlar bile.  Komşuları olan yüksek bürokrata kapılara sığmayan gülücüklerle günaydın derken, marketteki kasiyerden bir güler yüzü ve günaydını esirgerler. Annelerinin her kaprisini çekenler eşlerinin en küçük isteklerini görmezden gelirler.

Böyle yapıyorsak dürüst müyüz sizce?

İnsanları kategorize ettiğimde dürüst olmadığımı biliyorum artık. Herkese önce insan diye bakmaya çalışıyorum. Böylelikle ilişkilerime hırsın, rekabetin ve kıyaslamanın gölgesini düşürmemeye çalışıyorum.  Sevgi ve saygıyla yapılan paylaşımı hayatıma katmaya çalışıyorum.

Kendimizden yola çıkarak toplumumuza bir baktığımızda, bu günlerde geldiğimiz nokta daha iyi anlaşılıyor.

Beni kategorize etme

  Beni kategorize etme

  Benle oynama

  Yaftayı yapıştırıp

  Bana isim koyma

  Karikatürleştirme beni

  İlahlaştırma

  Tabulaştırma sakın

  Tapulaştırma

  Ben seni öyle sevdim

  Böyle mi sevdim

  Matematikleştirme beni

  Çarpma, bölme

  Toplama, çıkartma

  Beni hesaplaştırma

  Mekanikleştirme beni

  Otomatikleştirme

  Beni yarıştırma

  Onla, bunla karşılaştırma

  Ben seni öyle sevdim

  Böyle mi sevdim

  Sıkıştırıp tıkıştırma

  Beni depolaştırma

  Duygularım yok oldu

  Yüreğimi nasırlaştırma

  Beni demoralize etme

  Depolitize etme

  Her işten kaçar oldum

  İllegalize etme

  Ben seni öyle sevdim

  Böyle mi sevdim

Teşekkürler Bülent Ortaçgil