Sesteki anormallik, sesin hırıltılı, çatallı veya gergin olması, ya da şiddetinin veya inceliğinin değişmesi şeklinde olabilir. Ses değişikliklerinin nedeni genellikle “larenks” denilen gırtlakta yerleşmiş olan ses tellerindeki sorunlardır.
Nefes alma sırasında ses telleri açılır. Konuşma sırasında ise ses telleri kapalıdır ve akciğerlerden çıkan havayla titreşerek sesin oluşmasını sağlarlar
Ses kısıklığının çeşitli nedenleri vardır. Bunların çoğu ciddi sağlık problemlerine neden olmazlar ve kısa sürede düzelirler. Ses kısıklığının en sık nedeni " akut larenjit" tir.
Akut larenjit, soğuk algınlığı ve diğer üst solunum yolu enfeksiyonları sırasında ya da aşırı bağırmaktan kaynaklanan ses zorlamalarında ortaya çıkar.
Çok daha uzun süreli ses kısıklıklarının nedeni, genellikle sesin uzun süreyle aşırı ve zorlanarak kullanılmasıdır. Bu tür ses kullanma alışkanlığı, ses telleri üzerinde nodül adı verilen ve ses kısıklığına neden olan küçük şişliklerin ortaya çıkmasına neden olur. Nodüller genellikle sesini profesyonel nedenlerle uzun süre, ancak hatalı teknikle kullanan şarkıcı, öğretmen, politikacı gibi kimselerde daha sık görülür. Ses tellerinin birbirlerine sürekli normalden fazla kuvvetle çarpmasına bağlı olarak gelişen nodüller, ses eğitimi ile ses kullanma alışkanlığı düzeltilmediği sürece kendiliğinden kaybolmazlar.
Aşırı bağırmadan sonra gelişen akut larenjit sırasında ses teli içine küçük kanamalar meydana gelebilir. Bu aşamada ses dinlendirilmezse bu kanama polip adı verilen tek taraflı ses teli şişliklerine dönüşebilir ve sürekli ses kısıklığına neden olur.
Erişkinlerde ses kısıklığının sık görülen nedenlerinden birisi de yemek borusu ile midenin birleştiği noktadaki bir adalenin zayıflığına bağlı olarak, mide içindeki asitli sıvının yemek borusundan gırtlak seviyesine yükselerek ses tellerini tahriş etmesidir; buna “larengofarengeal reflü” adı verilmektedir. Bu hastalıkta ses kısıklığı, yatarken yer çekimi etkisinin azalması ve böylece mide asidinin boğaza daha kolay ulaşması nedeniyle özellikle sabahları fazladır ve gün içinde azalır. Ses kısıklığı ile birlikte boğazda takılma, yabancı bir madde varmış hissi ve sık boğaz temizleme alışkanlığı da sık görülen belirtilerdir. Reflü nedeniyle ses kısıklığı olan hastaların pek çoğunda mide ile ilgili şikayetler yoktur.
Sigara içimi, ses kısıklığının bir diğer nedenidir. Sigara, gırtlak ve boğaz kanserlerinin gelişmesinde önemli bir risk faktörü olduğundan düzelmeyen ses kısıklığı olan ve sigara içen kişilerin bir KulakBurunBoğaz hastalıkları uzmanına muayene olmaları son derece önemlidir.
Ses kısıklığı iki haftadan uzun sürerse ve belirli bir nedeni yoksa bir KulakBurunBoğaz hastalıkları uzmanı tarafınından incelenmesi gerekir.
Foniatri denilen ses hastalıklarında uzmanlaşmış KBB uzmanı konuyla ilgili daha geniş bilgiye sahiptir. Sesle ilgili problemler, ideal olarak sesle ilgili fonksiyonlar ve sorunlarla uğraşan profesyonel bir ekip tarafından değerlendirilmeli ve tedavi edilmelidir. Böyle bir ekipde KulakBurunBoğaz hastalıkları uzmanı, ses ve konuşma patoloğu,müzik,şan, diksiyon öğretmenleri yer alır.
Ses bozukluklarının tedavisi, ses kısıklığının nedenine göre değişir. Ses kısıklığına neden olan durumların çoğu, ses istirahati ve doğru ses kullanma alışkanlığını kazanmakla düzelirler. KulakBurunBoğaz hastalıkları uzmanı ses kullanımı ile ilgili bilgiler verebilir, eğitim için ses ve konuşma patoloğuna gönderebilir veya polip, nodül gibi görünür bir neden varsa ameliyatla tedavi önerebilir.
Özellikle ameliyatla tedavi önerilenler olmak üzere, ses sorunu olan bütün hastalardan sigara içmemeleri ve sigara dumanı bulunan ortamlardan kaçınmaları ve bol su içmeleri istenir.
Ses ve konuşma patologları, bazı ses bozukluklarında sesi doğru kullanma tekniğini öğretmeye ve varsa yanlış tekniği ortadan kaldırmaya çalışırlar. Bazı hastalardaki sorun, sigara içimi ve bağırma gibi ses kullanımı açısından olumsuz alışkanlıkların bulunmasıdır. Buna benzer durumlarda hastanın ses çıkartma tekniği düzeltilerek ses kalitesi düzeltilmeye ve varsa nodüller tedavi edilmeye çalışılmaktadır.
Ses kısıklığını önlemek için;
* Sigara içiyorsanız bırakın ve sigara dumanı bulunan ortamlardan kaçının ,
* Kafein (kahve,kolalı meşrubatlar ve alkol kullanımından kaçının ,
* Bol su için ,
* Evinizin havasını nemlendirin
* Gıdanıza dikkat edin.
* Baharatlı gıdalardan kaçının ,
* Sesinizi uzun süreyle ve yüksek şiddette kullanmayın ,
* Ses kısıklığı olduğunda sesinizi dinlendirin .