ABD’de kısa sürede yaşanan iyileşmenin ardından gelecekle ilgili iyi olmayan senaryolar üretilmeye başlandı. Dünyanın en büyük ekonomisinin uzun dönemli bir durgunluğa girdiğini söyleyenlerin sayısı her geçen gün artıyor. ABD ile beraber küresel ekonomideki sorunlar da giderek ağırlaşmaya devam ediyor.

Aslında AB’de de parasal genişlemeye ihtiyaç var ancak, AB sorunlarını şimdilik tasarruf ederek çözme gayreti içinde. Parasal genişlemenin AB’de zaten büyük olan ülkeler arasındaki dengesizlikleri uçurumlara dönüştürmesinden korkuluyor. AB genelindeki sorunlar tek tek ülkelere çok daha derin krizlerle geri dönüyor. Bazı ülkelerin bütçelerinde önemli baskılar var. Dünyada en yavaş büyüme AB ülkelerinde, buna karşılık bütçe açıkları ve kamu kesimi borç stokları da oldukça yüksek.

 

Asya ülkelerinin, petrol ve emtia ihraç eden ülkelerle altın rezervleri olan ülkelerin durumu daha iyi. Asya ülkeleri yüksek hızda büyümeye devam ediyor. Tasarruf oranlarının oldukça yüksek olduğu bu grupta yer alan ülkeler şimdilerde dünyadaki yatırımcıların ilgi alanında bulunuyor. Doğrudan sermaye girişi yoluyla yatırımlarını finanse ediyorlar. Üretimlerinin önemli bölümünü ise ihraç ediyorlar.

Türkiye az sayıda göstergeye göre Asya ülkelerine yakınsa da sorunlarının çoğu bakımından batılı ülkelere benziyor. İç borç stoku düşük, büyüme hızı yüksek. Asya ülkelerinde de öyle, ancak bütçe açığı yüksek, büyümenin sürdürülebilmesi için iç tasarruf oranı düşük, bu nedenle dış kaynağa ihtiyaç var. Emeği bol ama yatırımların çoğu emekten tasarruf eden sermaye yoğun teknolojiye dayalı olarak yapılıyor. Petrolü yok, ham maddede ithalatçı konumunda. Altın üreticisi ve ihracatçısı değil. Altın stoku var ama çok küçük bölümü finansal sektörde.

 

Son dönemde ülkelerarası karşılaştırmalarda öne çıkan önemli diğer konu ise finansal sektörün sağlıklı çalışıp çalışmadığı. Finansal sektörü ağırlıklı olarak bankacılık sistemine dayalı olan gelişmiş ülkelerde banka sistemindeki ciddi sorunlar bu ülkelerin ekonomilerindeki toparlanmayı geciktirirken, bu ülkelerden gelişmekte olan ülkelere giden sermaye de gelişmekte olan ülkelerin bankacılık sistemleri için yeni riskler biriktiriyor.

Finansal sektörü çalışan ülkeler büyümelerini sürdürüyor, çalışmayan ülkeler ise durgunluk yaşıyor. Büyüyebilen ülkelerin çoğu da gelişmekte olan ülkeler grubunda yer alıyor. G-20 ülkeleri bu ikilemi çözmek için 11-12 Kasım tarihlerinde Seul’de bir araya geldi. Toplantıdan sonra yapılan açıklama içinde bulunduğumuz sorunun hassasiyetini açıkça ortaya koyuyor. Liderler durgunluktan çekiniyor ve yeniden büyümek için her türlü çabanın gösterileceğini söylüyor. Çünkü liderler durgunluğun neden olacağı işsizlik ve sosyal sorunların ciddi bir tehdit oluşturduğunun farkında. İşsizlik modern dünyanın ekonomideki vebasıdır.

vatan- Aydın Ayaydın